تجهیزات مورد نیاز برای جوشکاری

1. دستگاه جوش؛ اصلی‌ترین وسیله برای شروع کار

دستگاه جوش مهم‌ترین ابزار در هر مجموعه جوشکاری است. وظیفه دستگاه، تأمین شرایط لازم برای ایجاد حرارت و اتصال قطعات فلزی است؛ اما نوع دستگاه باید با روش جوشکاری و نوع پروژه هماهنگ باشد.

برای مثال، تجهیزاتی که برای جوشکاری الکترود دستی استفاده می‌شوند با دستگاه و لوازم مورد استفاده در جوشکاری TIG یا MIG/MAG تفاوت دارند.

هنگام انتخاب دستگاه جوش بهتر است به موارد زیر توجه کنید:

• نوع جوشکاری موردنظر
• جنس قطعه
• ضخامت فلز
• مدت زمان کار با دستگاه
• شدت جریان مورد نیاز
• نوع برق قابل دسترس در کارگاه
• قابلیت حمل دستگاه
• شرایط محیطی محل انجام کار

برای کارهای سبک و تعمیراتی معمولاً تجهیزات مورد نیاز با یک کارگاه صنعتی یا خط تولید یکسان نیست. بنابراین انتخاب دستگاه صرفاً بر اساس توان بالا یا قیمت پایین، روش مناسبی برای خرید نیست.

2. کابل جوش، انبر الکترود و اتصال زمین

بعد از دستگاه، کابل‌ها و تجهیزات انتقال جریان از مهم‌ترین لوازم مورد نیاز جوشکاری محسوب می‌شوند.

در جوشکاری الکترود دستی معمولاً به کابل مناسب، انبر الکترود و گیره اتصال زمین نیاز است. کابل باید متناسب با جریان دستگاه و شرایط کاری انتخاب شود و اتصالات آن نیز سالم و محکم باشند.

انبر الکترود

انبر الکترود وظیفه نگه داشتن الکترود و انتقال جریان به آن را بر عهده دارد. کیفیت ساخت، عایق بودن دسته، قدرت نگهداری الکترود و تناسب آن با جریان کاری از نکاتی هستند که هنگام انتخاب این وسیله باید در نظر گرفته شوند.

گیره اتصال زمین

برای تکمیل مدار الکتریکی جوشکاری از اتصال زمین یا گیره اتصال استفاده می‌شود. تماس مناسب گیره با قطعه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا اتصال ضعیف می‌تواند عملکرد جوشکاری را مختل کند.

کابل جوش

کابل جوش باید متناسب با دستگاه و مقدار جریان مورد استفاده انتخاب شود. سلامت روکش و اتصالات کابل نیز قبل از شروع کار باید بررسی شود.

3. الکترود، سیم جوش و فیلر

نوع ماده مصرفی مورد استفاده، به روش جوشکاری بستگی دارد.

در جوشکاری الکترود دستی، الکترود یکی از اصلی‌ترین اقلام مصرفی است. برای انتخاب آن باید عواملی مانند جنس فلز پایه، ضخامت قطعه، نوع اتصال و شرایط جوشکاری در نظر گرفته شود.

در روش‌های دیگر ممکن است به جای الکترود روکش‌دار از سیم جوش یا فیلر استفاده شود.

بنابراین نمی‌توان یک نوع الکترود یا سیم جوش را برای تمام پروژه‌ها مناسب دانست. یکی از اشتباهات رایج هنگام تهیه وسایل جوشکاری این است که ابتدا دستگاه انتخاب شود و مواد مصرفی بدون توجه به جنس و ضخامت قطعه خریداری شوند.

4. گیره و ابزارهای ثابت نگه داشتن قطعات

کیفیت جوش تنها به دستگاه وابسته نیست. قطعات باید پیش از شروع کار در موقعیت صحیح قرار بگیرند و هنگام جوشکاری حرکت نکنند.

گیره‌های جوشکاری، انبرهای نگهدارنده و مگنت‌های مخصوص می‌توانند برای ثابت کردن قطعات مورد استفاده قرار بگیرند.

این ابزارها به‌خصوص هنگام اتصال قطعات زاویه‌دار یا زمانی که جوشکار به هر دو دست خود احتیاج دارد، بسیار کاربردی هستند.

اگر دو قطعه هنگام کار جابه‌جا شوند، محل اتصال نیز تغییر می‌کند و نتیجه نهایی ممکن است با اندازه یا زاویه موردنظر مطابقت نداشته باشد. به همین دلیل تجهیزات نگهدارنده را نباید جزو ابزارهای کم‌اهمیت کارگاه در نظر گرفت.

5. فرز و ابزار آماده‌سازی سطح

قبل از ایجاد اتصال، سطح فلز باید برای جوشکاری آماده باشد. وجود آلودگی، زنگ‌زدگی، پوسته، رنگ یا باقی‌مانده مواد روی سطح می‌تواند روی نتیجه کار تأثیر بگذارد.

بسته به نوع پروژه، ابزارهای زیر در مرحله آماده‌سازی و پرداخت کاربرد دارند:

فرز

فرز یکی از پرکاربردترین ابزارهای جانبی جوشکاری است. از آن می‌توان برای برش، تمیز کردن سطح، آماده‌سازی لبه‌ها و پرداخت محل اتصال استفاده کرد.

برس سیمی

برس سیمی برای پاک کردن آلودگی‌ها و باقی‌مانده‌های سطحی فلز کاربرد دارد و یکی از ابزارهای ساده اما بسیار کاربردی در کنار دستگاه جوش است.

چکش گل‌زن

در برخی روش‌های جوشکاری پس از تشکیل جوش، لایه‌ای روی محل اتصال باقی می‌ماند که برای بررسی و تمیزکاری بهتر سطح باید برداشته شود. چکش گل‌زن برای این منظور مورد استفاده قرار می‌گیرد.

سوهان

در کارهایی که به اصلاح جزئی لبه یا پرداخت دستی قطعه نیاز دارند، استفاده از سوهان می‌تواند مفید باشد.

به همین دلیل زمانی که درباره تجهیزات مورد نیاز برای جوشکاری صحبت می‌کنیم، نباید فقط دستگاه و الکترود را در نظر بگیریم؛ ابزارهای آماده‌سازی نیز بخشی از فرایند کار هستند.

6. ابزار اندازه‌گیری و علامت‌گذاری

قبل از برش یا اتصال قطعات، اندازه‌گیری دقیق اهمیت زیادی دارد. متر، گونیا و ابزارهای علامت‌گذاری از جمله وسایلی هستند که در بسیاری از پروژه‌های جوشکاری مورد استفاده قرار می‌گیرند.

بسته به نوع پروژه ممکن است ابزارهای دقیق‌تری نیز لازم باشند، اما برای بسیاری از فعالیت‌های عمومی کارگاهی، وسایل اندازه‌گیری پایه نیاز اولیه را برطرف می‌کنند.

بهتر است اندازه و زاویه قطعات قبل از جوش نهایی دوباره بررسی شوند؛ زیرا اصلاح یک خطای اندازه‌گیری پس از انجام کامل جوش معمولاً دشوارتر خواهد بود.

7. تجهیزات ایمنی ضروری برای جوشکاری

در کنار ابزارهای فنی، استفاده از وسایل حفاظت فردی بخش جدانشدنی کار است. جوشکاری می‌تواند فرد را در معرض جرقه، فلز داغ، تابش حاصل از قوس، دود و خطرات الکتریکی قرار دهد؛ به همین دلیل حفاظت از چشم و صورت، دست‌ها، بدن و سیستم تنفسی باید متناسب با شرایط کار در نظر گرفته شود. الزامات ایمنی نیز بسته به نوع عملیات، ماده مورد جوشکاری و محیط انجام کار متفاوت است.

مهم‌ترین لوازم حفاظت فردی مورد استفاده در جوشکاری عبارت‌اند از:

• ماسک یا کلاه جوشکاری مناسب
• عینک ایمنی متناسب با فعالیت
• دستکش مخصوص جوشکاری
• لباس کار مناسب و مقاوم در برابر خطرات کار
• کفش ایمنی
• وسایل حفاظت تنفسی در شرایطی که ارزیابی محیط کار استفاده از آن‌ها را ضروری می‌کند

در محیط‌هایی که دود و آلاینده‌های جوشکاری ایجاد می‌شوند، تهویه مناسب نیز اهمیت دارد و در شرایط خاص ممکن است استفاده از حفاظت تنفسی مناسب ضرورت داشته باشد.

یکی از گزینه‌های رایج برای حفاظت از چشم و صورت، ماسک‌های دارای فیلتر متناسب با عملیات جوشکاری هستند. اگر می‌خواهید درباره مدل‌های جدیدتر و شیوه عملکرد آن‌ها بیشتر بدانید، مقاله ماسک جوشکاری اتوماتیک چیست؟ می‌تواند اطلاعات تکمیلی در اختیارتان قرار دهد.